Wet DBA in 2026: de wet verandert amper, de controle wél
Als je “aanscherping” hoort, denk je al snel aan nieuwe regels. De realiteit is net iets venijniger: de spelregels rond schijnzelfstandigheid bestaan al jaren, maar de Belastingdienst zet sinds 1 januari 2025 weer de normale handhaving in.
Wat verandert er dan specifiek in 2026
In 2025 gold een zachte landing. Correcties en naheffingen konden al, maar boetes bleven achterwege. (Belastingdienst)
Voor 2026 wordt die zachte landing deels verlengd. Dit is de kern:
In 2026 blijven verzuimboetes achterwege.
In 2026 kan de Belastingdienst wél vergrijpboetes opleggen.
In beginsel start de Belastingdienst met een bedrijfsbezoek, en pas daarna kan een boekenonderzoek volgen. (Belastingdienst)
Ook belangrijk voor het “oeps, hoe ver terug” gevoel:
De Belastingdienst kan bij schijnzelfstandigheid corrigeren en naheffen met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025. Verder terug kan bij kwaadwillendheid of als een eerdere aanwijzing onvoldoende is opgevolgd. (Rijksoverheid)
Wat betekent dit voor zzp’ers in de praktijk
Je merkt het meestal via je opdrachtgever. Die voelt de financiële pijn het eerst, want bij herkwalificatie komen loonheffingen en premies in beeld. (KVK)
Maar jij staat niet buiten schot. De Belastingdienst kan ook onderzoeken bij zelfstandigen doen, waarbij bijvoorbeeld ondernemersfaciliteiten kunnen worden gecorrigeerd als het inkomen toch geen winst uit onderneming blijkt.
Modelovereenkomsten: nog bruikbaar, maar met een dikke “alleen als”
Nieuwe modelovereenkomsten laat de Belastingdienst niet meer beoordelen. Bestaande goedgekeurde modelovereenkomsten mag je nog gebruiken tot en met 31 december 2029, mits je in het echte leven ook werkt zoals in die overeenkomst staat. (Belastingdienst)
Waar let de Belastingdienst op
De beoordeling blijft maatwerk, maar de rechterlijke lijn is duidelijk: het gaat om de feiten, niet om het label “zzp”. Het Deliveroo arrest van de Hoge Raad geeft gezichtspunten zoals aansturing, inbedding in de organisatie, verplicht persoonlijk werk, ondernemersrisico en hoe je je als ondernemer gedraagt.
Wat jij nu slim doet richting 2026
- Maak de opdracht resultaatgericht: jij bepaalt hoe je het maakt, de opdrachtgever beoordeelt het resultaat.
- Regel echte ondernemerskenmerken: eigen acquisitie, eigen profilering, meerdere opdrachtgevers waar haalbaar.
- Beperk aansturing alsof je medewerker bent: stuur op output, niet op “kom elke dinsdag om 9.00 uur op kantoor”.
- Leg vervanging en eigen verantwoordelijkheid goed vast, en handel er ook naar.
- Bewaar bewijs: offertes, eigen algemene voorwaarden, facturen, eigen planning, communicatie over resultaat en scope.
- Gebruik de webmodule als reality check als je opdrachtgever twijfelt.
Komt er ook nieuwe wetgeving aan?
Er ligt een wetsvoorstel Vbar dat de beoordeling van arbeidsrelaties wettelijk wil verduidelijken en een rechtsvermoeden bij een laag uurtarief introduceert, met als genoemd bedrag 36 euro per uur. Op 28 januari 2026 staat het in de Tweede Kamer nog in behandeling.